الشيخ علي المشكيني

12

تفسير روان (فارسى)

ملازم با نزول دين و شريعت نيست بلكه با تكلم خدا با وى و نزول جبرئيل و تعليم برخى از اصول عقايد و چيزى از فروع عبادى تحقّق مىيابد . و بالجمله آدم ابوالبشر طبق دستور الهى و رضايت پسر و دخترش و يا به عنوان ولايت ، ميان پسران و دختران خود عقد ازدواج خوانده است . و علاوه بر آن در اين مورد ملاك حرمت ازدواج برادر و خواهر در صورت كثرت وجود اجنبى ، در آن موقع نبود تا حكم جعل شود ؛ و بر فرض جعل ، جوّ آن روز و حال اولاد آدم محل عروض عناوين ثانويه بود ، مانند اضطرار و مصلحت لزوم تكوّن بشر و ازدياد نسل او . پس بر فرض تشريع حكم اوّلى حرمت ، حكم ثانوى نيز مجعول بوده است . و احتمال قريب مىرود كه براى پسران آدم همسرانى زن و براى دخترانش همسرانى مرد از عالم ديگر ، يعنى از همان‌جا كه خودشان آمدند ، آمده باشد و ازدواج با آنها انجام گرفته باشد . و بعيد نيست بگوييم آنها نيز غير متجانس نبودند يعنى از جنس غلمان‌ها و حوريان بهشتى نبودند بلكه در آن محيط كه خود آدم و حوا خلق شدند به عدد پسران پيش‌بينى شدهء آدم و حوا دختر ، و به عدد دختران پيش‌بينى شده پسر همراه قالب‌ريزى آدم و حوا قالب‌ريزى و ساخته شده‌اند ، لكن هبوط آنها پس از هبوط آدم و حوا و بلوغ اولاد آنها بوده است . وَ اتَّقُواْ اللَّهَ الَّذِى تَسَآءَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحَامَ خطاب به ناس است اعم از مؤمنان و كفّارى كه خدا را پذيرفته‌اند . يعنى : و از خداوندى كه به نام او از يكديگر چيزى مىخواهيد - مثلًا مىگوييد تو را به خدا فلان كار را انجام ده يا فلان مال را بده - پروا كنيد و از ارحام و خويشان نيز پروا داشته باشيد . پروا تحفّظ است و معناى تحفّظ از خدا حفظ نفس از غضب و عذاب اوست به وسيلهء طاعت او ، و تحفّظ از ارحام اجتناب از قطع رحم و حفظ نفس از عاقبت وخيم آن . و بنابراين كه « والأرحام » عطف است به ضمير مجرور يعنى « به » چنين است كه شما به واسطهء رحم نيز از يكديگر چيزى مىخواهيد و مثلًا مىگوييد : به حق قرابتى كه با تو دارم فلان كار را به‌جا آور . و وجه ارتباط در اين آيه ميان تقوا و آفريدن انسان و نسل بسيار او اين است كه خدايى